PACKAGE OF PRACTICES OF GUAR (CLUSTER BEAN)

HOME | PACKAGE OF PRACTICES OF GUAR (CLUSTER BEAN)

PACKAGE OF PRACTICES OF GUAR (CLUSTER BEAN)

Package of Practices – Guar (Cluster Bean)

Botanical Name

Cyamopsistetragonoloba (L.)Taub.

Climate

Guar is a warm season leguminous crop and performs best under hot and dry climatic conditions. An optimum temperature of 25–35°C is ideal for growth. The crop is drought tolerant but sensitive to frost and excess moisture.

Soil

Well-drained sandy loam to loam soils are most suitable for guar cultivation. The crop can tolerate low fertility and slightly alkaline soils. Ideal soil pH ranges from 7.0 to 8.5. Waterlogged and heavy clay soils should be avoided.

Land Preparation

One deep ploughing followed by two to three harrowings is required to obtain a fine tilth. The field should be properly leveled and kept free from weeds and crop residues to ensure uniform germination.

Time of Sowing

Guar is mainly grown as a Kharif crop. Sowing is done during June to July with the onset of monsoon. In irrigated areas, summer sowing can be done during February to March.

Seed Rate

For vegetable purpose, 20–25 kg seed per hectare is recommended. For grain or fodder purpose, a seed rate of 15–18 kg per hectare is sufficient.

Method of Sowing and Spacing

Seeds are sown in rows at a spacing of 45 cm between rows and 20–25 cm between plants. Line sowing is preferred over broadcasting for better crop management.

Seed Treatment

Seeds should be treated with Rhizobium culture @ 20 g per kg of seed to improve nitrogen fixation. For protection against seed-borne diseases, treat seeds with Thiram or Carbendazim@ 2 g per kg of seed before sowing.

Manures and Fertilizers

Apply 10–15 tonnes of well-decomposed farmyard manure per hectare during land preparation. A basal dose of 20 kg nitrogen and 40 kg phosphorus per hectare is recommended. Additional nitrogen is generally not required due to the leguminous nature of the crop.

Irrigation

Guar is generally grown under rainfed conditions. If irrigation facilities are available, one or two light irrigations should be provided at critical stages such as flowering and pod formation. Over-irrigation should be avoided.

Weed Management

Weeds should be controlled during the initial growth stages. First hand weeding should be done at 20–25 days after sowing and the second at 35–40 days aftersowing. Pre-emergence application of Pendimethalin @ 1.0 kg a.i./ha can be usedfor effective weed control.

Major Insect Pests

Important insect pests of guar include aphids, jassids, and pod borers. These pests damage the crop by sucking sap or feeding on pods, leading to yield reduction.

Pest Management

Spraying neem oil @ 3–5 ml per litre of water helps in controlling sucking pests.Chemical insecticides should be used only when pest population exceeds the economic threshold level.

Major Diseases

Bacterial blight, powdery mildew, and root rot are the major diseases affecting guar crop.

Disease Management

Use disease-free seeds and follow crop rotation. Proper drainage and seed treatment help in reducing disease incidence. Fungicides should be applied onlywhen required.

Harvesting

For vegetable purpose, pods are harvested at tender stage at regular intervals. For grain purpose, harvesting is done when pods turn brown and dry.

Yield

Average grain yield ranges from 8-12 quintals per hectare, while green pod yield for vegetable purpose ranges.

Disclaimer :

The package of practices for our products is based on field trials. Performance may vary in different geographical locations.

खेती के तरीके – ग्वार (क्लस्टर बीन)
वानस्पतिक नाम
Cyamopsis tetragonoloba (L.) Taub.
जलवायु
ग्वार गर्म मौसम की फलीदार फसल है और गर्म तथा शुष्क जलवायु परिस्थितियों में सबसे अच्छा प्रदर्शन करती है। इसकी वृद्धि के लिए 25–35°C का इष्टतम तापमान आदर्श होता है। यह फसल सूखा-सहिष्णु है, लेकिन पाले और अत्यधिक नमी के प्रति संवेदनशील होती है।
मिट्टी
ग्वार की खेती के लिए अच्छी जल निकासी वाली बलुई दोमट से लेकर दोमट मिट्टी सबसे उपयुक्त होती है। यह फसल कम उर्वरता वाली और थोड़ी क्षारीय मिट्टी को भी सहन कर सकती है। मिट्टी का आदर्श pH मान 7.0 से 8.5 के बीच होना चाहिए। जलभराव वाली और भारी चिकनी मिट्टी से बचना चाहिए।
खेत की तैयारी
मिट्टी को भुरभुरा बनाने के लिए एक गहरी जुताई और उसके बाद दो से तीन बार हैरो चलाना आवश्यक है। बीजों का एक समान अंकुरण सुनिश्चित करने के लिए खेत को ठीक से समतल किया जाना चाहिए और खरपतवारों तथा फसल के अवशेषों से मुक्त रखा जाना चाहिए।
बुवाई का समय
ग्वार मुख्य रूप से खरीफ फसल के रूप में उगाई जाती है। इसकी बुवाई मानसून की शुरुआत के साथ जून से जुलाई के बीच की जाती है। सिंचित क्षेत्रों में, फरवरी से मार्च के दौरान गर्मियों में भी इसकी बुवाई की जा सकती है।
बीज की दर
सब्जी के उद्देश्य से, प्रति हेक्टेयर 20–25 किलोग्राम बीज की सिफारिश की जाती है। अनाज या चारे के उद्देश्य से, प्रति हेक्टेयर 15–18 किलोग्राम बीज की दर पर्याप्त होती है।
बुवाई की विधि और दूरी
बीजों की बुवाई कतारों में की जाती है, जिसमें कतारों के बीच 45 सेमी और पौधों के बीच 20–25 सेमी की दूरी रखी जाती है। फसल के बेहतर प्रबंधन के लिए, बीजों को छिड़ककर बोने (broadcasting) के बजाय कतारों में बोने (line sowing) को प्राथमिकता दी जाती है।
बीज उपचार
नाइट्रोजन स्थिरीकरण को बेहतर बनाने के लिए बीजों को 20 ग्राम प्रति किलोग्राम बीज की दर से ‘राइजोबियम कल्चर’ (Rhizobium culture) से उपचारित किया जाना चाहिए। बीज-जनित रोगों से सुरक्षा के लिए, बुवाई से पहले बीजों को 2 ग्राम प्रति किलोग्राम बीज की दर से ‘थिरम’ (Thiram) या ‘कार्बेंडाजिम’ (Carbendazim) से उपचारित करें।
खाद और उर्वरक
खेत की तैयारी के दौरान प्रति हेक्टेयर 10–15 टन अच्छी तरह से सड़ी हुई गोबर की खाद (Farmyard Manure) डालें। प्रति हेक्टेयर 20 किलोग्राम नाइट्रोजन और 40 किलोग्राम फास्फोरस की आधार खुराक (basal dose) देने की सिफारिश की जाती है। फसल की फलीदार प्रकृति के कारण, आमतौर पर अतिरिक्त नाइट्रोजन की आवश्यकता नहीं होती है।
सिंचाई
ग्वार आमतौर पर वर्षा-आधारित परिस्थितियों में उगाई जाती है। यदि सिंचाई की सुविधा उपलब्ध है, तो फूल आने और फलियाँ बनने जैसी महत्वपूर्ण अवस्थाओं पर एक या दो हल्की सिंचाई की जानी चाहिए। ज़्यादा सिंचाई से बचना चाहिए।
खरपतवार प्रबंधन
शुरुआती विकास के चरणों में खरपतवारों को नियंत्रित किया जाना चाहिए। बुवाई के 20–25 दिन बाद पहली बार हाथ से निराई की जानी चाहिए और दूसरी बार बुवाई के 35–40 दिन बाद। खरपतवारों के प्रभावी नियंत्रण के लिए बुवाई से पहले पेंडिमेथालिन @ 1.0 kg a.i./ha का उपयोग किया जा सकता है।
मुख्य कीट-पतंगे
ग्वार के महत्वपूर्ण कीटों में एफिड्स, जैसिड्स और फली छेदक शामिल हैं। ये कीट फसल का रस चूसकर या फलियों को खाकर फसल को नुकसान पहुँचाते हैं, जिससे पैदावार में कमी आती है।
कीट प्रबंधन
प्रति लीटर पानी में 3–5 ml नीम का तेल मिलाकर छिड़काव करने से रस चूसने वाले कीटों को नियंत्रित करने में मदद मिलती है। रासायनिक कीटनाशकों का उपयोग केवल तभी किया जाना चाहिए जब कीटों की संख्या आर्थिक सीमा स्तर (economic threshold level) से अधिक हो जाए।
मुख्य रोग
बैक्टीरियल ब्लाइट, पाउडरी मिल्ड्यू और जड़ सड़न (root rot) ग्वार की फसल को प्रभावित करने वाले मुख्य रोग हैं।
रोग प्रबंधन
रोग-मुक्त बीजों का उपयोग करें और फसल चक्र (crop rotation) का पालन करें। उचित जल निकासी और बीज उपचार से रोगों की घटना को कम करने में मदद मिलती है। फफूंदनाशकों (fungicides) का उपयोग केवल तभी किया जाना चाहिए जब उनकी आवश्यकता हो।
कटाई
सब्जी के उद्देश्य से, फलियों की कटाई कोमल अवस्था में नियमित अंतराल पर की जाती है। अनाज के उद्देश्य से, कटाई तब की जाती है जब फलियाँ भूरी और सूखी हो जाती हैं।
पैदावार
अनाज की औसत पैदावार 8-12 क्विंटल प्रति हेक्टेयर होती है, जबकि सब्जी के उद्देश्य से हरी फलियों की पैदावार अलग-अलग हो सकती है।

अस्वीकरण:
हमारे उत्पादों के लिए सुझाए गए कृषि-अभ्यास (package of practices) क्षेत्र परीक्षणों पर आधारित हैं। अलग-अलग भौगोलिक स्थानों में परिणाम भिन्न हो सकते हैं।

ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ – ਗੁਆਰ (ਕਲੱਸਟਰ ਬੀਨ)
ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਨਾਮ
ਸਾਈਮੋਪਸਿਟੇਟਰਾਗੋਨੋਲੋਬਾ (ਐਲ.)ਟੌਬ।
ਜਲਵਾਯੂ
ਗੁਆਰ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੀ ਫਲੀਦਾਰ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 25-35°C ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਧੇ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਫਸਲ ਸੋਕਾ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ ਪਰ ਠੰਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਰੇਤਲੀ ਦੋਮਟ ਤੋਂ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਗੁਆਰ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਫਸਲ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਖਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਮਿੱਟੀ ਦਾ pH 7.0 ਤੋਂ 8.5 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਭਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹੈਰੋਇੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕਸਾਰ ਉਗਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਗੁਆਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਜੂਨ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬੀਜ ਦਰ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 20-25 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਚਾਰੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 15-18 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵਿੱਥ
ਬੀਜ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 45 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 20-25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਹਤਰ ਫਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਛਾਂਟੇ ਨਾਲੋਂ ਲਾਈਨ ਬਿਜਾਈ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਉਪਚਾਰ
ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ ਕਲਚਰ @ 20 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ, ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੀਰਮ ਜਾਂ ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ @ 2 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰੋ।

ਖਾਦ ਅਤੇ ਖਾਦ
ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 10-15 ਟਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਫਾਰਮਯਾਰਡ ਖਾਦ ਪਾਓ। ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 20 ਕਿਲੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ 40 ਕਿਲੋ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਮੂਲ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਸਲ ਦੇ ਫਲੀਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੰਚਾਈ
ਗਵਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੀਂਹ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਤਾਂ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਬਣਨ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹਲਕੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿੰਚਾਈ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਹੱਥੀਂ ਨਦੀਨ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 20-25 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 35-40 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਦੀਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਪੈਂਡੀਮੇਥਾਲਿਨ @ 1.0 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ
ਗਵਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਫੀਡਜ਼, ਜੈਸੀਡ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਕੀੜੇ ਰਸ ਚੂਸ ਕੇ ਜਾਂ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਨਿੰਮ ਦਾ ਤੇਲ @ 3-5 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ ਝੁਲਸ ਰੋਗ, ਪਾਊਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਸੜਨ ਗੁਆਰ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਰੋਗ-ਮੁਕਤ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਬੀਜ ਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਟਾਈ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਰਮ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਕਟਾਈ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਫਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਪਜ
ਔਸਤ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 8-12 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹਰੇ ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬੇਦਾਅਵਾ:
ਸਾਡੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ ਖੇਤ ਦੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

પદ્ધતિઓનું પેકેજ – ગુવાર (ક્લસ્ટર બીન)
વનસ્પતિશાસ્ત્રનું નામ
સાયમોપ્સીટેટ્રાગોનોલોબા (એલ.)ટૌબ.
આબોહવા
ગુવાર ગરમ ઋતુનો કઠોળવાળો પાક છે અને ગરમ અને સૂકી આબોહવાની સ્થિતિમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન આપે છે. 25-35°C નું શ્રેષ્ઠ તાપમાન વૃદ્ધિ માટે આદર્શ છે. પાક દુષ્કાળ સહન કરે છે પરંતુ હિમ અને વધુ ભેજ પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે.
માટી
સારી રીતે પાણી નિતારેલી રેતાળ લોમ થી લોમ જમીન ગુવારની ખેતી માટે સૌથી યોગ્ય છે. પાક ઓછી ફળદ્રુપતા અને થોડી આલ્કલાઇન જમીનને સહન કરી શકે છે. આદર્શ માટી pH 7.0 થી 8.5 સુધીની હોય છે. પાણી ભરાયેલી અને ભારે માટીની જમીન ટાળવી જોઈએ.
જમીનની તૈયારી
સારું ખેડાણ મેળવવા માટે એક ઊંડી ખેડાણ પછી બે થી ત્રણ કાપણી જરૂરી છે. ખેતરને યોગ્ય રીતે સમતળ કરવું જોઈએ અને સમાન અંકુરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નીંદણ અને પાકના અવશેષોથી મુક્ત રાખવું જોઈએ.
વાવણીનો સમય
ગુવાર મુખ્યત્વે ખરીફ પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે. ચોમાસાની શરૂઆત સાથે જૂનથી જુલાઈ દરમિયાન વાવણી કરવામાં આવે છે. પિયતવાળા વિસ્તારોમાં, ફેબ્રુઆરીથી માર્ચ દરમિયાન ઉનાળામાં વાવણી કરી શકાય છે.
બીજ દર
શાકભાજી માટે, પ્રતિ હેક્ટર 20-25 કિલો બીજની ભલામણ કરવામાં આવે છે. અનાજ અથવા ઘાસચારાના હેતુ માટે, પ્રતિ હેક્ટર 15-18 કિલો બીજનો દર પૂરતો છે.
વાવણી અને અંતરની પદ્ધતિ
હરોળમાં હરોળમાં 45 સે.મી. અને છોડ વચ્ચે 20-25 સે.મી.ના અંતરે બીજ વાવવામાં આવે છે. પાકના સારા સંચાલન માટે છંટકાવ કરતાં લાઇન વાવણી વધુ સારી છે.
બીજ માવજત
નાઇટ્રોજન ફિક્સેશન સુધારવા માટે બીજને રાઈઝોબિયમ કલ્ચર @ 20 ગ્રામ પ્રતિ કિલો બીજ સાથે માવજત કરવી જોઈએ. બીજજન્ય રોગો સામે રક્ષણ માટે, વાવણી પહેલાં બીજને થિરામ અથવા કાર્બેન્ડાઝીમ @ 2 ગ્રામ પ્રતિ કિલો બીજ સાથે માવજત કરવી જોઈએ.
ખાતર અને ખાતરો
જમીનની તૈયારી દરમિયાન પ્રતિ હેક્ટર 10-15 ટન સારી રીતે વિઘટિત ખેતરનું ખાતર નાખો. પ્રતિ હેક્ટર 20 કિલો નાઇટ્રોજન અને 40 કિલો ફોસ્ફરસનો મૂળભૂત ડોઝ આપવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. પાકના કઠોળવાળા સ્વભાવને કારણે સામાન્ય રીતે વધારાના નાઇટ્રોજનની જરૂર હોતી નથી.
સિંચાઈ
ગુવાર સામાન્ય રીતે વરસાદી પરિસ્થિતિઓમાં ઉગાડવામાં આવે છે. જો સિંચાઈની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોય, તો ફૂલો અને શીંગો બનવા જેવા મહત્વપૂર્ણ તબક્કામાં એક કે બે હળવી સિંચાઈ આપવી જોઈએ. વધુ પડતી સિંચાઈ ટાળવી જોઈએ.

નિંદણ વ્યવસ્થાપન
પ્રારંભિક વૃદ્ધિના તબક્કા દરમિયાન નીંદણનું નિયંત્રણ કરવું જોઈએ. વાવણી પછી 20-25 દિવસ પછી પ્રથમ હાથે નીંદણ કરવું જોઈએ અને વાવણી પછી 35-40 દિવસ પછી બીજું નિંદણ કરવું જોઈએ. અસરકારક નીંદણ નિયંત્રણ માટે પેન્ડીમેથાલિન @ 1.0 કિલો એ.આઈ./હેક્ટરના ઉદભવ પહેલા ઉપયોગ કરી શકાય છે.

મુખ્ય જંતુ જીવાત
ગુવારના મહત્વપૂર્ણ જંતુઓમાં એફિડ, લીલી પોપટી અને શીંગો ખાનાર જીવાતોનો સમાવેશ થાય છે. આ જીવાતો રસ ચૂસીને અથવા શીંગો ખાઈને પાકને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેના કારણે ઉપજમાં ઘટાડો થાય છે.

જીવાત વ્યવસ્થાપન
લીમડાનું તેલ @ 3-5 મિલી પ્રતિ લિટર પાણીમાં છાંટવાથી ચૂસણ જીવાતોને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે. રાસાયણિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ફક્ત ત્યારે જ કરવો જોઈએ જ્યારે જીવાતોની વસ્તી આર્થિક મર્યાદા કરતાં વધી જાય.

મુખ્ય રોગો
બેક્ટેરિયલ બ્લાઇટ, ભૂકી માઇલ્ડ્યુ અને મૂળનો સડો ગુવાર પાકને અસર કરતા મુખ્ય રોગો છે.
રોગ વ્યવસ્થાપન
રોગમુક્ત બીજનો ઉપયોગ કરો અને પાકની ફેરબદલીનું પાલન કરો. યોગ્ય ડ્રેનેજ અને બીજ માવજત રોગના ઉપદ્રવને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ફૂગનાશકોનો ઉપયોગ ફક્ત જરૂર પડે ત્યારે જ કરવો જોઈએ.
લણણી
શાકભાજીના હેતુ માટે, શીંગોની કાપણી નિયમિત અંતરાલે કોમળ તબક્કામાં કરવામાં આવે છે. અનાજના હેતુ માટે, જ્યારે શીંગો ભૂરા અને સુકાઈ જાય છે ત્યારે લણણી કરવામાં આવે છે.
ઉપજ
સરેરાશ અનાજ ઉપજ પ્રતિ હેક્ટર 8-12 ક્વિન્ટલ સુધી હોય છે, જ્યારે શાકભાજીના હેતુ માટે લીલા શીંગનું ઉત્પાદન હોય છે.

અસ્વીકરણ:

અમારા ઉત્પાદનો માટે પદ્ધતિઓનું પેકેજ ક્ષેત્ર પરીક્ષણો પર આધારિત છે. વિવિધ ભૌગોલિક સ્થળોએ પ્રદર્શન બદલાઈ શકે છે.

চাষাবাদ পদ্ধতি – গুয়ার (ক্লাস্টার বিন)
উদ্ভিদতাত্ত্বিক নাম
*Cyamopsis tetragonoloba* (L.) Taub.
জলবায়ু
গুয়ার হলো উষ্ণ মৌসুমের একটি শিমজাতীয় ফসল এবং এটি উষ্ণ ও শুষ্ক জলবায়ু পরিস্থিতিতে সবচেয়ে ভালো ফলন দেয়। এর বৃদ্ধির জন্য ২৫–৩৫°C তাপমাত্রা আদর্শ। ফসলটি খরা সহনশীল হলেও তুষারপাত এবং অতিরিক্ত আর্দ্রতার প্রতি সংবেদনশীল।
মাটি
সুনিষ্কাশিত বেলে-দোআঁশ থেকে দোআঁশ মাটি গুয়ার চাষের জন্য সবচেয়ে উপযুক্ত। ফসলটি কম উর্বর এবং সামান্য ক্ষারীয় মাটিতেও জন্মাতে পারে। মাটির আদর্শ pH মাত্রা ৭.০ থেকে ৮.৫-এর মধ্যে হওয়া উচিত। জলাবদ্ধ এবং ভারী এঁটেল মাটি গুয়ার চাষের জন্য পরিহার করা উচিত।
জমি তৈরি
জমিকে ঝুরঝুরে ও চাষোপযোগী করে তোলার জন্য প্রথমে একটি গভীর চাষ এবং এরপর দুই থেকে তিনটি মই বা হ্যারো দেওয়া প্রয়োজন। বীজের সুষম অঙ্কুরোদগম নিশ্চিত করার জন্য জমিকে সঠিকভাবে সমতল করতে হবে এবং আগাছা ও ফসলের অবশিষ্টাংশমুক্ত রাখতে হবে।
বীজ বপনের সময়
গুয়ার মূলত একটি খরিফ ফসল হিসেবে চাষ করা হয়। বর্ষা মৌসুমের শুরুতে অর্থাৎ জুন থেকে জুলাই মাসের মধ্যে বীজ বপন করা হয়। সেচ সুবিধা আছে এমন এলাকায়, গ্রীষ্মকালে ফেব্রুয়ারি থেকে মার্চ মাসের মধ্যে বীজ বপন করা যেতে পারে।
বীজের হার
সবজি হিসেবে চাষের ক্ষেত্রে প্রতি হেক্টরে ২০–২৫ কেজি বীজ বপনের সুপারিশ করা হয়। দানাশস্য বা পশুখাদ্য হিসেবে চাষের ক্ষেত্রে প্রতি হেক্টরে ১৫–১৮ কেজি বীজই যথেষ্ট।
বীজ বপন পদ্ধতি ও দূরত্ব
বীজগুলো সারিতে বপন করা হয়; এক্ষেত্রে এক সারি থেকে অন্য সারির দূরত্ব ৪৫ সেমি এবং এক গাছ থেকে অন্য গাছের দূরত্ব ২০–২৫ সেমি রাখা হয়। ফসলের সুষ্ঠু ব্যবস্থাপনার জন্য জমিতে ছিটিয়ে বপন করার (broadcasting) চেয়ে সারিতে বপন পদ্ধতিই অধিকতর শ্রেয়।
বীজ শোধন
মাটিতে নাইট্রোজেন সংবন্ধন বা আবদ্ধকরণের হার বাড়ানোর জন্য প্রতি কেজি বীজের সাথে ২০ গ্রাম হারে ‘রাইজোবিয়াম কালচার’ (Rhizobium culture) মিশিয়ে বীজ শোধন করা উচিত। বীজবাহিত রোগবালাই থেকে ফসলকে রক্ষা করার জন্য, বীজ বপনের পূর্বে প্রতি কেজি বীজের সাথে ২ গ্রাম হারে ‘থাইরাম’ (Thiram) অথবা ‘কার্বেন্ডাজিম’ (Carbendazim) মিশিয়ে শোধন করে নিতে হবে।
সার ও কীটনাশক
জমি তৈরির সময় প্রতি হেক্টরে ১০–১৫ টন ভালোভাবে পচানো গোবর সার বা খামারজাত সার (FYM) প্রয়োগ করতে হবে। প্রাথমিক বা ভিত্তি সার হিসেবে প্রতি হেক্টরে ২০ কেজি নাইট্রোজেন এবং ৪০ কেজি ফসফরাস প্রয়োগের সুপারিশ করা হয়। ফসলটি শিমজাতীয় হওয়ায় এটি নিজেই বাতাস থেকে নাইট্রোজেন গ্রহণ করতে পারে; তাই সাধারণত অতিরিক্ত নাইট্রোজেন সারের প্রয়োজন হয় না।
সেচ ব্যবস্থা
গুয়ার সাধারণত বৃষ্টির পানির ওপর নির্ভর করেই চাষ করা হয়। যদি সেচ সুবিধা থাকে, তবে ফসলের বৃদ্ধির গুরুত্বপূর্ণ পর্যায়গুলোতে—যেমন ফুল আসা এবং ফল বা শুঁটি ধরার সময়—এক বা দুটি হালকা সেচ দেওয়া যেতে পারে। অতিরিক্ত সেচ দেওয়া থেকে বিরত থাকা উচিত।
**আগাছা দমন**
ফসলের প্রাথমিক বৃদ্ধি পর্যায়ে আগাছা নিয়ন্ত্রণ করা প্রয়োজন। বীজ বপনের ২০-২৫ দিন পর প্রথমবার এবং ৩৫-৪০ দিন পর দ্বিতীয়বার হাত দিয়ে আগাছা নিড়ানি দেওয়া উচিত। আগাছা কার্যকরভাবে দমনের জন্য বীজ অঙ্কুরোদগমের পূর্বে (pre-emergence) প্রতি হেক্টরে ১.০ কেজি সক্রিয় উপাদান (a.i.) হারে ‘পেন্ডিমেথালিন’ প্রয়োগ করা যেতে পারে।
**প্রধান পোকা-মাকড়**
গুয়ার (Guar) ফসলের প্রধান ক্ষতিকর পোকাগুলোর মধ্যে রয়েছে জাব পোকা (aphids), জ্যাসিড এবং শিম ছিদ্রকারী পোকা (pod borers)। এই পোকাগুলো গাছের রস চুষে খেয়ে অথবা শিমের ফলগুলো খেয়ে ফসলের ক্ষতি করে, যার ফলে ফলন হ্রাস পায়।
**পোকা দমন**
প্রতি লিটার পানিতে ৩-৫ মিলি হারে নিম তেল মিশিয়ে স্প্রে করলে রস চুষে খাওয়া পোকা দমনে সহায়তা পাওয়া যায়। রাসায়নিক কীটনাশক কেবল তখনই ব্যবহার করা উচিত, যখন পোকার উপদ্রব ‘অর্থনৈতিক ক্ষতির সীমা’ (economic threshold level) অতিক্রম করে।
**প্রধান রোগসমূহ**
ব্যাকটেরিয়াল ব্লাইট, পাউডারি মিলডিউ এবং শিকড় পচা রোগ হলো গুয়ার ফসলের প্রধান রোগ।
**রোগ দমন**
রোগমুক্ত বীজ ব্যবহার করুন এবং শস্য পর্যায়ক্রম (crop rotation) পদ্ধতি অনুসরণ করুন। জমিতে সঠিক নিষ্কাশন ব্যবস্থা এবং বীজ শোধন রোগবালাইয়ের প্রকোপ কমাতে সহায়তা করে। ছত্রাকনাশক কেবল তখনই প্রয়োগ করা উচিত, যখন তা একান্ত প্রয়োজন হয়।
**ফসল সংগ্রহ**
সবজি হিসেবে ব্যবহারের জন্য, শিমের ফলগুলো কচি অবস্থায় নিয়মিত বিরতিতে সংগ্রহ করা হয়। দানার (বীজ) উদ্দেশ্যে ফসল সংগ্রহের ক্ষেত্রে, শিমের ফলগুলো বাদামী বর্ণ ধারণ করে শুকিয়ে গেলে তা সংগ্রহ করা হয়।
**ফলন**
প্রতি হেক্টরে দানার গড় ফলন ৮-১২ কুইন্টাল হয়ে থাকে; অন্যদিকে সবজি হিসেবে ব্যবহারের জন্য কচি শিমের ফলন ভিন্ন ভিন্ন হতে পারে।

**দাবিত্যাগ (Disclaimer):**
আমাদের পণ্যগুলোর জন্য নির্দেশিত চাষাবাদ পদ্ধতি বা ‘প্যাকেজ অফ প্র্যাকটিসেস’ (package of practices) মূলত মাঠ পর্যায়ের পরীক্ষার ফলাফলের ওপর ভিত্তি করে প্রণীত। বিভিন্ন ভৌগোলিক অবস্থান ও পরিবেশগত কারণে ফসলের কার্যকারিতা বা ফলনে তারতম্য দেখা দিতে পারে।

ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ୟାକେଜ୍ – ଗୁଆର୍ (କ୍ଲଷ୍ଟର ବିନ୍)
ଉଦ୍ଭିଦଗତ ନାମ
ସାଇମୋପ୍ସିସ୍ଟେଟ୍ରାଗୋନୋଲୋବା (L.)ଟାଉବ୍।
ଜଳବାୟୁ
ଗୁଆର୍ ଏକ ଉଷ୍ମ ଋତୁର ଡାଳି ଫସଲ ଏବଂ ଗରମ ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତାପମାତ୍ରା 25-35°C। ଫସଲ ମରୁଡି ସହନଶୀଳ କିନ୍ତୁ ତୁଷାରପାତ ଏବଂ ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ।
ମାଟି
ଭଲ ନିଷ୍କାସନ ହୋଇଥିବା ବାଲିଆ ଦୋରସାରୁ ଦୋରସା ମାଟି ଗୁଆର୍ ଚାଷ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଫସଲ କମ୍ ଉର୍ବରତା ଏବଂ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷାରୀୟ ମାଟି ସହ୍ୟ କରିପାରେ। ଆଦର୍ଶ ମାଟି pH 7.0 ରୁ 8.5 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଜଳବନ୍ଦୀ ଏବଂ ଭାରୀ ମାଟି ମାଟି ଏଡାଇବା ଉଚିତ।
ଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ ପାଇବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ହଳ କରିବା ପରେ ଦୁଇ ରୁ ତିନୋଟି ହାରୋଇଂ ଆବଶ୍ୟକ। ସମାନ ଅଙ୍କୁରୀକରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କ୍ଷେତକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମତଳ କରାଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଘାସ ଏବଂ ଫସଲ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶରୁ ମୁକ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ବପନ ସମୟ
ଗୁଆର୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ଖରିଫ୍ ଫସଲ ଭାବରେ ଚାଷ କରାଯାଏ। ମୌସୁମୀ ଆସିବା ସହିତ ଜୁନ୍ ରୁ ଜୁଲାଇ ମଧ୍ୟରେ ବୁଣା କରାଯାଏ। ଜଳସେଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଫେବୃଆରୀ ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ବୁଣା କରାଯାଇପାରିବ।
ବିହନ ହାର
ପନିପରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 20-25 କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ। ଶସ୍ୟ କିମ୍ବା ଚାରା ପାଇଁ, ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 15-18 କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ହାର ଯଥେଷ୍ଟ।
ବିପଣ ଏବଂ ବ୍ୟବଧାନ
ବିହନଗୁଡ଼ିକୁ ଧାଡି ମଧ୍ୟରେ 45 ସେମି ଏବଂ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ 20-25 ସେମି ବ୍ୟବଧାନରେ ଧାଡିରେ ବୁଣାଯାଏ। ଉତ୍ତମ ଫସଲ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସୂତା ପକାଇବା ଅପେକ୍ଷା ଧାଡି ବୁଣାକୁ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ।
ବିହନ ଚିକିତ୍ସା
ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ସ୍ଥିରୀକରଣକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ବିହନଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ @ 20 ଗ୍ରାମ ରାଇଜୋବିୟମ୍ କଲଚର ସହିତ ଚିକିତ୍ସା କରାଯିବା ଉଚିତ। ବିହନ ବାହିତ ରୋଗରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବିହନ ବୁଣିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ସହିତ 2 ଗ୍ରାମ ଥିରାମ କିମ୍ବା କାର୍ବେଣ୍ଡାଜିମ୍ ସହିତ ବିହନକୁ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତୁ।
ସାର ଏବଂ ସାର
ଜମି ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 10-15 ଟନ୍ ଭଲ ଭାବରେ ପଚିଯାଇଥିବା ଫାର୍ମୟାର୍ଡ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 20 କିଲୋଗ୍ରାମ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଏବଂ 40 କିଲୋଗ୍ରାମ ଫସଫରସର ମୂଳ ମାତ୍ରା ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ। ଫସଲର ଡାଳିମୟ ପ୍ରକୃତି ଯୋଗୁଁ ସାଧାରଣତଃ ଅତିରିକ୍ତ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଜଳସେଚନ
ଗୁଆର ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାଷ କରାଯାଏ। ଯଦି ଜଳସେଚନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, ତେବେ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ଏବଂ କୋଡ଼ି ଗଠନ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ହାଲୁକା ଜଳସେଚନ ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ। ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳସେଚନ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ଘାସ ପରିଚାଳନା
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବୃଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଘାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ଥର ବୁଣିବାର 20-25 ଦିନ ପରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବୁଣିବାର 35-40 ଦିନ ପରେ ଘାସ ନିରୋଧ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଘାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ପେଣ୍ଡିମେଥାଲିନ୍ @ 1.0 କିଲୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇପାରିବ।

ପ୍ରମୁଖ କୀଟପତଙ୍ଗ
ଗୁଆରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କୀଟପତଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏଫିଡ୍, ଜ୍ୟାସିଡ୍ ଏବଂ କୋଡ଼ି ବିନ୍ଧାକାରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି କୀଟପତଙ୍ଗ ରସ ଶୋଷି କିମ୍ବା କୋଡ଼ି ଖାଇ ଫସଲକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଅମଳ ହ୍ରାସ ପାଏ।

କୀଟପତଙ୍ଗ ପରିଚାଳନା
ନିମ ତେଲ @ 3-5 ମିଲି ପ୍ରତି ଲିଟର ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚନ ଶୋଷକ କୀଟପତଙ୍ଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ରାସାୟନିକ କୀଟପତଙ୍ଗ କେବଳ ସେତେବେଳେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ ଯେତେବେଳେ କୀଟପତଙ୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ଆର୍ଥିକ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରେ।

ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ
ଜୀବାଣୁ ଜନିତ ପୋଡ଼ାପୋଡ଼ା, ପାଉଡର ମିଲଡିଉ ଏବଂ ମୂଳ ପଚା ହେଉଛି ଗୁଆ ଫସଲକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ।
ରୋଗ ପରିଚାଳନା
ରୋଗମୁକ୍ତ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଫସଲ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। ଉପଯୁକ୍ତ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ବିହନ ଚିକିତ୍ସା ରୋଗ ପ୍ରକୋପ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ କେବଳ କବକନାଶକ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଅମଳ
ପନିପରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ କୋମଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପନିପରିବା ଅମଳ କରାଯାଏ। ଶସ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପନିପରିବା ବାଦାମୀ ଏବଂ ଶୁଖିଲା ହୋଇଗଲେ ଅମଳ କରାଯାଏ।
ଅମଳ
ହାରାହାରି ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି 8-12 କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ପନିପରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସବୁଜ ପନିପରିବା ଅମଳ ହୋଇଥାଏ।

ଅସ୍ୱୀକାର:
ଆମ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର ପ୍ୟାକେଜ୍ କ୍ଷେତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।

DISCLAIMER

Description and illustrations appearing on this pouch represent our product as is our trails. Appearance and performance may vary in other geographic locations and different growing conditions. The seeds in this pouch should be sown or planted as per the prescribed guidelines/ advice of the concerned regional farmer’s advisory body. In case of breach of any of the terms the producers/ dealer/ Supplier shall not be held liable.

PACKAGE OF PRACTICES OF GUAR (CLUSTER BEAN)

PACKAGE OF PRACTICES OF GUAR (CLUSTER BEAN)

DISCLAIMER

CATALOGUE

CATALOGUE