PACKAGE OF PRACTICES OF PUMPKIN
PACKAGE OF PRACTICES OF PUMPKIN
Package of Practices – Pumpkin
Climate Requirement
Pumpkin is a warm-season vegetable crop that grows well in warm and humid climates. The optimum temperature for growth is 20–30°C. Temperatures below 15°C retard growth, while frost causes severe damage. Adequate sunlight is essential for proper vine growth, flowering, and fruit development.
Soil Requirement
Pumpkin grows best in well-drained sandy loam to loam soils rich in organic matter. The ideal soil pH ranges from 6.0 to 7.5. Heavy, waterlogged, saline, and alkaline soils should be avoided.
Land Preparation
The land should be prepared by 2–3 deep ploughings to obtain a fine tilth. During the final ploughing, 20–25 tonnes per hectare of well-decomposed farmyard manure (FYM) should be incorporated. Ridges or raised beds are recommended for better drainage.
Sowing Time
In plains, pumpkin is sown during February–March . In hilly regions, sowing is done during April–May. Direct sowing is generally practiced.
Seed Treatment
Seeds should be treated with Carbendazim or Thiram @ 2–3 g per kg of seed. For organic cultivation, Trichodermaviride @ 4 g per kg of seed is recommended.
Seed Rate and Sowing Method
A seed rate of 5.0–6.0 kg per hectare is sufficient. Seeds are sown at a depth of 2–3 cm. Two to three seeds are placed per pit and later thinned to one healthy plant.
Spacing
Spacing of 2.0–2.5 m between rows and 1.5–2.0 m between plants is recommended.
Manure and Fertilizer Management
Apply 20–25 t/ha FYM along with 100 kg Nitrogen, 50 kg Phosphorus and 50 kg Potassium per hectare. Full P and K and half N at sowing, remaining N in two splits at vine growth and flowering stages.
Irrigation Management
First irrigation immediately after sowing followed by irrigation at 7–10 day intervals. Flowering and fruit development are critical stages. Avoid water stagnation.
Intercultural Operations
Two to three weedings are required during early growth stages. Mulching helps conserve moisture and suppress weeds.
Plant Protection
Major pests include aphids, red pumpkin beetle, fruit fly, and whiteflies. Major diseases include powdery mildew, downy mildew, mosaic virus, and anthracnose. Use healthy seed and proper crop management.
Harvesting
Pumpkin fruits are ready for harvest 90–120 days after sowing. Fruits should be harvested at full maturity with hard rind.
Yield
Average yield ranges from 150-200 quintals per hectare.
Disclaimer :
The package of practices for our products is based on field trials. Performance may vary in different geographical locations.
खेती के तरीके – कद्दू
जलवायु की ज़रूरत
कद्दू गर्म मौसम की सब्ज़ी है जो गर्म और नमी वाली जलवायु में अच्छी तरह उगती है। इसके बढ़ने के लिए सबसे सही तापमान 20–30°C होता है। 15°C से कम तापमान होने पर इसकी बढ़त धीमी हो जाती है, जबकि पाला पड़ने से इसे बहुत ज़्यादा नुकसान पहुँचता है। बेल के ठीक से बढ़ने, फूल आने और फल बनने के लिए काफ़ी धूप मिलना बहुत ज़रूरी है।
मिट्टी की ज़रूरत
कद्दू सबसे अच्छी तरह से ऐसी रेतीली दोमट या दोमट मिट्टी में उगता है जिसमें पानी आसानी से निकल जाए और जिसमें जैविक पदार्थ (organic matter) की मात्रा ज़्यादा हो। मिट्टी का pH मान 6.0 से 7.5 के बीच होना चाहिए। भारी, जलभराव वाली, खारी और क्षारीय मिट्टी में इसकी खेती नहीं करनी चाहिए।
खेत की तैयारी
खेत को 2–3 बार गहरी जुताई करके तैयार करना चाहिए ताकि मिट्टी भुरभुरी हो जाए। आखिरी जुताई के समय, प्रति हेक्टेयर 20–25 टन अच्छी तरह से सड़ी हुई गोबर की खाद (FYM) मिट्टी में मिला देनी चाहिए। पानी के बेहतर निकास के लिए मेड़ें या ऊँची क्यारियाँ बनाने की सलाह दी जाती है।
बुवाई का समय
मैदानी इलाकों में, कद्दू की बुवाई फरवरी–मार्च के महीनों में की जाती है। पहाड़ी इलाकों में, बुवाई अप्रैल–मई के महीनों में की जाती है। आमतौर पर, बीजों की सीधी बुवाई की जाती है।
बीज उपचार
बीजों को कार्बेंडाज़िम (Carbendazim) या थिरम (Thiram) से उपचारित करना चाहिए; इसकी मात्रा 2–3 ग्राम प्रति किलोग्राम बीज होनी चाहिए। जैविक खेती के लिए, ट्राइकोडर्मा विरिडी (Trichoderma viride) से उपचार करने की सलाह दी जाती है; इसकी मात्रा 4 ग्राम प्रति किलोग्राम बीज होनी चाहिए।
बीज की मात्रा और बुवाई का तरीका
प्रति हेक्टेयर 5.0–6.0 किलोग्राम बीज की मात्रा काफ़ी होती है। बीजों को 2–3 सेंटीमीटर की गहराई पर बोया जाता है। हर गड्ढे में दो से तीन बीज डाले जाते हैं, और बाद में उनमें से कमज़ोर पौधों को हटाकर सिर्फ़ एक स्वस्थ पौधा रखा जाता है।
पौधों के बीच की दूरी
कतारों के बीच 2.0–2.5 मीटर और पौधों के बीच 1.5–2.0 मीटर की दूरी रखने की सलाह दी जाती है।
खाद और उर्वरक प्रबंधन
प्रति हेक्टेयर 20–25 टन गोबर की खाद (FYM) के साथ-साथ 100 किलोग्राम नाइट्रोजन, 50 किलोग्राम फास्फोरस और 50 किलोग्राम पोटैशियम का इस्तेमाल करें। बुवाई के समय फास्फोरस (P) और पोटैशियम (K) की पूरी मात्रा, और नाइट्रोजन (N) की आधी मात्रा डालें; बची हुई नाइट्रोजन को दो हिस्सों में बाँटकर बेल बढ़ने और फूल आने के समय डालें।
सिंचाई प्रबंधन
पहली सिंचाई बुवाई के तुरंत बाद करें, और उसके बाद हर 7–10 दिन के अंतराल पर सिंचाई करते रहें। फूल आने और फल बनने का समय सिंचाई के लिहाज़ से बहुत अहम होता है। खेत में पानी जमा न होने दें। फसल की देखभाल
शुरुआती विकास के चरणों में दो से तीन बार निराई-गुड़ाई की आवश्यकता होती है। मल्चिंग से नमी बनाए रखने और खरपतवारों को रोकने में मदद मिलती है।
फसल सुरक्षा
मुख्य कीटों में एफिड्स, लाल कद्दू भृंग, फल मक्खी और सफेद मक्खियाँ शामिल हैं। मुख्य रोगों में पाउडरी मिल्ड्यू, डाउनी मिल्ड्यू, मोज़ेक वायरस और एन्थ्रेक्नोज़ शामिल हैं। स्वस्थ बीजों का उपयोग करें और फसल का उचित प्रबंधन करें।
कटाई
कद्दू के फल बुवाई के 90–120 दिनों के बाद कटाई के लिए तैयार हो जाते हैं। फलों की कटाई पूरी तरह पकने पर, जब उनकी ऊपरी परत (छिलका) सख्त हो जाए, तब करनी चाहिए।
उपज
औसत उपज 150-200 क्विंटल प्रति हेक्टेयर तक होती है।
अस्वीकरण:
हमारे उत्पादों के लिए सुझाई गई कार्यप्रणाली (Package of Practices) क्षेत्र परीक्षणों पर आधारित है। अलग-अलग भौगोलिक स्थानों में इसका प्रदर्शन भिन्न हो सकता है।
ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ – ਕੱਦੂ
ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਲੋੜ
ਕੱਦੂ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਵਾਧੇ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਤਾਪਮਾਨ 20-30°C ਹੈ। 15°C ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਠੰਡ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਧੁੱਪ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਲੋੜ
ਕੱਦੂ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਰੇਤਲੀ ਦੋਮਟ ਤੋਂ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਮਿੱਟੀ ਦਾ pH 6.0 ਤੋਂ 7.5 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ, ਪਾਣੀ ਭਰੀ, ਖਾਰੀ ਅਤੇ ਖਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਰੀਕ ਵਾਹੁਣ ਲਈ 2-3 ਡੂੰਘੀਆਂ ਵਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਵਾਹੀ ਦੌਰਾਨ, 20-25 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਫਾਰਮਯਾਰਡ ਖਾਦ (FYM) ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਨਿਕਾਸੀ ਲਈ ਛੱਜੇ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਬੈੱਡਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੱਦੂ ਫਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਦੌਰਾਨ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਾਈ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਉਪਚਾਰ
ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ ਜਾਂ ਥੀਰਮ @ 2-3 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਨਾਲ ਸੋਧਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ, ਟ੍ਰਾਈਕੋਡਰਮਾਵਾਇਰਾਈਡ @ 4 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਦਰ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਵਿਧੀ
5.0-6.0 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਬੀਜ ਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਬੀਜ 2-3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੀਜ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੌਦੇ ਤੱਕ ਪਤਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫਾਸਲਾ
ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 2.0-2.5 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 1.5-2.0 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਦ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
20-25 ਟਨ/ਹੈਕਟੇਅਰ ਰੂੜੀ ਖਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਪਾਓ। ਬਿਜਾਈ ਵੇਲੇ ਪੂਰਾ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਓ।
ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 7-10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ‘ਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੋ। ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਵਿਕਾਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੜੋਤ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਾਰਜ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਲਚਿੰਗ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਮੁੱਖ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਫੀਡਜ਼, ਲਾਲ ਕੱਦੂ ਬੀਟਲ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਊਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ, ਡਾਊਨੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ, ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਥ੍ਰੈਕਨੋਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸਹੀ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਕੱਦੂ ਦੇ ਫਲ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 90-120 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਢੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਖ਼ਤ ਛਿੱਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਪੱਕਣ ‘ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪਜ
ਔਸਤ ਉਪਜ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 150-200 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੇਦਾਅਵਾ:
ਸਾਡੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ ਖੇਤ ਦੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
પદ્ધતિઓનું પેકેજ – કોળુ
આબોહવાની આવશ્યકતા
કોળું ગરમ ઋતુનો શાકભાજીનો પાક છે જે ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવામાં સારી રીતે ઉગે છે. વૃદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ તાપમાન 20-30°C છે. 15°C થી નીચેનું તાપમાન વૃદ્ધિને અટકાવે છે, જ્યારે હિમ ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે. યોગ્ય વેલાના વિકાસ, ફૂલો અને ફળના વિકાસ માટે પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ જરૂરી છે.
માટીની આવશ્યકતા
કોળું કાર્બનિક પદાર્થોથી ભરપૂર સારી રીતે નિકાલવાળી રેતાળ લોમથી લોમ જમીનમાં શ્રેષ્ઠ રીતે ઉગે છે. આદર્શ માટી pH 6.0 થી 7.5 સુધીની હોય છે. ભારે, પાણી ભરાયેલી, ખારી અને આલ્કલાઇન જમીન ટાળવી જોઈએ.
જમીનની તૈયારી
સારું ખેડાણ મેળવવા માટે જમીનને 2-3 ઊંડા ખેડાણ દ્વારા તૈયાર કરવી જોઈએ. અંતિમ ખેડાણ દરમિયાન, પ્રતિ હેક્ટર 20-25 ટન સારી રીતે વિઘટિત ખેતરનું ખાતર (FYM) ઉમેરવું જોઈએ. સારી ડ્રેનેજ માટે પટ્ટાઓ અથવા ઉંચા પથારીની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
વાવણીનો સમય
મેદાની જમીનમાં, ફેબ્રુઆરી-માર્ચ દરમિયાન કોળાનું વાવેતર કરવામાં આવે છે. ડુંગરાળ પ્રદેશોમાં, વાવણી એપ્રિલ-મે દરમિયાન કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે સીધી વાવણી કરવામાં આવે છે.
બીજ માવજત
બીજને કાર્બેન્ડાઝીમ અથવા થિરામ @ 2-3 ગ્રામ પ્રતિ કિલો બીજ સાથે માવજત કરવી જોઈએ. ઓર્ગેનિક ખેતી માટે, ટ્રાઇકોડર્માવિરાઇડ @ 4 ગ્રામ પ્રતિ કિલો બીજ ભલામણ કરવામાં આવે છે.
બીજ દર અને વાવણી પદ્ધતિ
પ્રતિ હેક્ટર 5.0-6.0 કિલો બીજ દર પૂરતો છે. બીજ 2-3 સે.મી.ની ઊંડાઈએ વાવવામાં આવે છે. દરેક ખાડામાં બે થી ત્રણ બીજ મૂકવામાં આવે છે અને પછી એક સ્વસ્થ છોડ માટે પાતળા કરવામાં આવે છે.
અંતર
હરોળ વચ્ચે 2.0-2.5 મીટર અને છોડ વચ્ચે 1.5-2.0 મીટરનું અંતર રાખવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
ખાતર અને ખાતર વ્યવસ્થાપન
પ્રતિ હેક્ટર 20-25 ટન FYM સાથે 100 કિલો નાઇટ્રોજન, 50 કિલો ફોસ્ફરસ અને 50 કિલો પોટેશિયમ નાખો. વાવણી વખતે સંપૂર્ણ ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ અને અડધો નાઇટ્રોજન, વેલાના વિકાસ અને ફૂલોના તબક્કામાં બાકી રહેલ નાઇટ્રોજન બે ભાગોમાં આપવું જોઈએ.
સિંચાઈ વ્યવસ્થાપન
વાવણી પછી તરત જ પ્રથમ સિંચાઈ અને ત્યારબાદ 7-10 દિવસના અંતરાલે સિંચાઈ કરવી. ફૂલો અને ફળનો વિકાસ મહત્વપૂર્ણ તબક્કા છે. પાણી સ્થિર થવાનું ટાળો.
આંતર-વાવેતર કામગીરી
પ્રારંભિક વૃદ્ધિના તબક્કા દરમિયાન બે થી ત્રણ નીંદણ જરૂરી છે. મલ્ચિંગ ભેજ જાળવવામાં અને નીંદણને દબાવવામાં મદદ કરે છે.
છોડ સંરક્ષણ
મુખ્ય જીવાતોમાં એફિડ, લાલ કોળાની ભમરી, ફળની માખી અને સફેદ માખીનો સમાવેશ થાય છે. મુખ્ય રોગોમાં પાવડરી માઇલ્ડ્યુ, ડાઉની માઇલ્ડ્યુ, મોઝેક વાયરસ અને એન્થ્રેકનોઝનો સમાવેશ થાય છે. સ્વસ્થ બીજ અને યોગ્ય પાક વ્યવસ્થાપનનો ઉપયોગ કરો.
લણણી
વાવણી પછી 90-120 દિવસ પછી કોળાના ફળો લણણી માટે તૈયાર થાય છે. ફળોને સખત છાલ સાથે સંપૂર્ણ પરિપક્વતા પર કાપવા જોઈએ.
ઉપજ
સરેરાશ ઉપજ પ્રતિ હેક્ટર 150-200 ક્વિન્ટલ સુધીની હોય છે.
અસ્વીકરણ:
અમારા ઉત્પાદનો માટે પદ્ધતિઓનું પેકેજ ક્ષેત્ર પરીક્ષણો પર આધારિત છે. વિવિધ ભૌગોલિક સ્થળોએ પ્રદર્શન બદલાઈ શકે છે.
চাষাবাদ পদ্ধতি – কুমড়ো
জলবায়ুগত প্রয়োজনীয়তা
কুমড়ো একটি উষ্ণ-মৌসুমী সবজি ফসল, যা উষ্ণ ও আর্দ্র জলবায়ুতে ভালো জন্মায়। এর বৃদ্ধির জন্য সর্বোত্তম তাপমাত্রা হলো ২০–৩০°C। তাপমাত্রা ১৫°C-এর নিচে নেমে গেলে গাছের বৃদ্ধি ব্যাহত হয়; অন্যদিকে, তুষারপাত বা হিমাঙ্ক-তাপমাত্রা ফসলের মারাত্মক ক্ষতি করে। লতা বা কাণ্ডের সঠিক বৃদ্ধি, ফুল আসা এবং ফল গঠনের জন্য পর্যাপ্ত সূর্যালোক অপরিহার্য।
মাটিগত প্রয়োজনীয়তা
জৈব পদার্থে সমৃদ্ধ এবং সুনিষ্কাশিত বেলে-দোআঁশ থেকে দোআঁশ মাটিতে কুমড়ো সবচেয়ে ভালো জন্মায়। মাটির pH মাত্রা ৬.০ থেকে ৭.৫-এর মধ্যে থাকা আদর্শ। ভারী, জলবদ্ধতাযুক্ত, লবণাক্ত এবং ক্ষারীয় মাটি কুমড়ো চাষের জন্য পরিহার করা উচিত।
জমি প্রস্তুতকরণ
জমিকে মিহি ও ঝুরঝুরে করার জন্য ২–৩ বার গভীর চাষ দিয়ে প্রস্তুত করা উচিত। শেষ চাষের সময়, হেক্টর প্রতি ২০–২৫ টন ভালোভাবে পচানো গোবর সার (FYM) মাটির সাথে মিশিয়ে দিতে হবে। উন্নত নিষ্কাশন ব্যবস্থার জন্য জমিতে সারি বা উঁচু বেড তৈরি করার পরামর্শ দেওয়া হয়।
বীজ বপনের সময়
সমতল অঞ্চলে ফেব্রুয়ারি–মার্চ মাসে কুমড়োর বীজ বপন করা হয়। পাহাড়ি অঞ্চলে এপ্রিল–মে মাসে বীজ বপন করা হয়। সাধারণত সরাসরি জমিতে বীজ বপন পদ্ধতিই অনুসরণ করা হয়।
বীজ শোধন
প্রতি কেজি বীজের জন্য ২–৩ গ্রাম হারে কার্বেন্ডাজিম (Carbendazim) অথবা থাইরাম (Thiram) দিয়ে বীজ শোধন করে নেওয়া উচিত। জৈব পদ্ধতিতে চাষের ক্ষেত্রে, প্রতি কেজি বীজের জন্য ৪ গ্রাম হারে ‘ট্রাইকোডার্মা ভিরিডি’ (Trichoderma viride) ব্যবহারের পরামর্শ দেওয়া হয়।
বীজের হার ও বপন পদ্ধতি
হেক্টর প্রতি ৫.০–৬.০ কেজি বীজই যথেষ্ট। বীজগুলো ২–৩ সেন্টিমিটার গভীরে বপন করা হয়। প্রতিটি গর্তে ২ থেকে ৩টি করে বীজ ফেলা হয় এবং পরবর্তীতে চারা গজানোর পর একটি সুস্থ ও সবল চারা রেখে বাকিগুলো তুলে ফেলা হয় (পাতলাকরণ)।
চারা রোপণের দূরত্ব
সারি থেকে সারির দূরত্ব ২.০–২.৫ মিটার এবং গাছ থেকে গাছের দূরত্ব ১.৫–২.০ মিটার রাখার পরামর্শ দেওয়া হয়।
সার ও পুষ্টি ব্যবস্থাপনা
হেক্টর প্রতি ১০০ কেজি নাইট্রোজেন, ৫০ কেজি ফসফরাস এবং ৫০ কেজি পটাশিয়াম সারের পাশাপাশি ২০–২৫ টন গোবর সার (FYM) প্রয়োগ করতে হবে। বীজ বপনের সময় ফসফরাস (P) ও পটাশিয়াম (K) সারের সম্পূর্ণ অংশ এবং নাইট্রোজেন (N) সারের অর্ধেক অংশ প্রয়োগ করতে হবে; অবশিষ্ট নাইট্রোজেন সার গাছের লতা বৃদ্ধির পর্যায়ে এবং ফুল আসার পর্যায়ে—এই দুই কিস্তিতে প্রয়োগ করতে হবে।
সেচ ব্যবস্থাপনা
বীজ বপনের পরপরই প্রথম সেচ দিতে হবে এবং এরপর ৭–১০ দিন অন্তর সেচ প্রদান করতে হবে। ফুল আসা এবং ফল গঠনের পর্যায়গুলো সেচ প্রদানের জন্য অত্যন্ত গুরুত্বপূর্ণ সময়। জমিতে যেন পানি জমে না থাকে, সেদিকে খেয়াল রাখতে হবে। আন্তঃপরিচর্যা কার্যক্রম
গাছের প্রাথমিক বৃদ্ধি পর্যায়ে ২ থেকে ৩ বার আগাছা দমন করা প্রয়োজন। মালচিং (Mulching) মাটির আর্দ্রতা ধরে রাখতে এবং আগাছা দমনে সহায়তা করে।
গাছ সংরক্ষণ
প্রধান ক্ষতিকর পোকাগুলোর মধ্যে রয়েছে জাব পোকা (Aphids), লাল কুমড়া বিটল, ফলের মাছি এবং সাদা মাছি। প্রধান রোগগুলোর মধ্যে রয়েছে পাউডারি মিলডিউ, ডাউনি মিলডিউ, মোজাইক ভাইরাস এবং অ্যানথ্রাকনোজ। সুস্থ ও রোগমুক্ত বীজ ব্যবহার করুন এবং সঠিক শস্য ব্যবস্থাপনা মেনে চলুন।
ফসল সংগ্রহ
বীজ বপনের ৯০ থেকে ১২০ দিন পর কুমড়ার ফল সংগ্রহের উপযোগী হয়। ফলগুলো পূর্ণ পরিপক্ক অবস্থায়—যখন খোসা শক্ত হয়ে ওঠে—তখন সংগ্রহ করা উচিত।
ফলন
হেক্টর প্রতি গড় ফলন ১৫০ থেকে ২০০ কুইন্টাল হয়ে থাকে।
দাবিত্যাগ (Disclaimer):
আমাদের পণ্যগুলোর জন্য নির্দেশিত চাষাবাদ পদ্ধতি বা ‘প্যাকেজ অফ প্র্যাকটিসেস’ মাঠ পর্যায়ের পরীক্ষার ফলাফলের ওপর ভিত্তি করে প্রণীত। বিভিন্ন ভৌগোলিক অবস্থানে বা ভিন্ন ভিন্ন পরিবেশে এর কার্যকারিতা বা ফলাফল ভিন্ন হতে পারে।
ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ୟାକେଜ୍ – କଖାରୁ
ଜଳବାୟୁ ଆବଶ୍ୟକତା
କଖାରୁ ଏକ ଉଷ୍ମ ଋତୁର ପନିପରିବା ଫସଲ ଯାହା ଉଷ୍ମ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁରେ ଭଲ ବଢିଥାଏ। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତାପମାତ୍ରା 20-30°C। 15°C ତଳେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିକୁ ବାଧା ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ତୁଷାରପାତ ଗୁରୁତର କ୍ଷତି କରେ। ଉପଯୁକ୍ତ ଲତା ବୃଦ୍ଧି, ଫୁଲ ଫୁଟାଇବା ଏବଂ ଫଳ ବିକାଶ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଜରୁରୀ।
ମାଟି ଆବଶ୍ୟକତା
କଖାରୁ ଭଲ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ହୋଇଥିବା ବାଲିଆ ଦୋରସାରୁ ଦୋରସା ମାଟିରେ ଭଲ ବଢ଼ିଥାଏ ଯାହା ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଦର୍ଶ ମାଟି pH 6.0 ରୁ 7.5 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଭାରୀ, ଜଳବନ୍ଦୀ, ଲୁଣିଆ ଏବଂ କ୍ଷାରୀୟ ମାଟି ଏଡାଇବା ଉଚିତ।
ଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କ୍ଷେତ ପାଇବା ପାଇଁ 2-3 ଗଭୀର ହଳ ଦ୍ୱାରା ଜମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଶେଷ ହଳ ସମୟରେ, ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 20-25 ଟନ୍ ଭଲ ଭାବରେ ପଚିଯାଇଥିବା ଫାର୍ମୟାର୍ଡ ସାର (FYM) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଭଲ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ଧାର କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ବେଡ୍ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ।
ବସାଇବା ସମୟ
ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ, କଖାରୁ ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ବୁଣାଯାଏ। ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଏପ୍ରିଲ-ମେ ମାସରେ ବୁଣାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ସିଧାସଳଖ ବୁଣାଯାଏ।
ବିହନ ଚିକିତ୍ସା
ବିହନକୁ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ପାଇଁ 2-3 ଗ୍ରାମ କାର୍ବେଣ୍ଡାଜିମ୍ କିମ୍ବା ଥିରାମ ସହିତ ଚିକିତ୍ସା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଜୈବିକ ଚାଷ ପାଇଁ, ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ପାଇଁ 4 ଗ୍ରାମ ଟ୍ରାଇକୋଡର୍ମାଭିରାଇଡ୍ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ।
ବିହନ ହାର ଏବଂ ବୁଣା ପଦ୍ଧତି
ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି 5.0-6.0 କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ହାର ଯଥେଷ୍ଟ। 2-3 ସେମି ଗଭୀରତାରେ ବିହନ ବୁଣାଯାଏ। ପ୍ରତି ଗାତରେ ଦୁଇରୁ ତିନୋଟି ବିହନ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ପରେ ଗୋଟିଏ ସୁସ୍ଥ ଗଛ ପାଇଁ ପତଳା କରାଯାଏ।
ବ୍ୟବଧାନ
ଧାଡି ମଧ୍ୟରେ 2.0-2.5 ମିଟର ଏବଂ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ 1.5-2.0 ମିଟର ବ୍ୟବଧାନ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ।
ସାର ଏବଂ ସାର ପରିଚାଳନା
ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି 20-25 ଟନ୍ / ହେକ୍ଟର ଏଫୱାଇଏମ୍ ସହିତ 100 କିଲୋଗ୍ରାମ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍, 50 କିଲୋଗ୍ରାମ ଫସଫରସ୍ ଏବଂ 50 କିଲୋଗ୍ରାମ ପୋଟାସିୟମ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ। ବୁଣିବା ସମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫସଫୋରସ୍ ଏବଂ ଅଧା ନାତ୍ରିକ ସାର, ଲତା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଦୁଇଟି ବିଭାଜନରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ନାତ୍ରିକ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ।
ଜଳସେଚନ ପରିଚାଳନା
ବିପଣି ପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଥମ ଜଳସେଚନ ଏବଂ ତା’ପରେ 7-10 ଦିନ ବ୍ୟବଧାନରେ ଜଳସେଚନ। ଫୁଲ ଫୁଟିବା ଏବଂ ଫଳ ବିକାଶ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ପାଣି ଅଟକି ରହିବାକୁ ଏଡାନ୍ତୁ।
ଆନ୍ତଃକୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବୃଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଦୁଇରୁ ତିନୋଟି ଘାସ ବାଛିବା ଆବଶ୍ୟକ। ମଲ୍ଚିଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ଏବଂ ଘାସ ଦମନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଉଦ୍ଭିଦ ସୁରକ୍ଷା
ପ୍ରମୁଖ କୀଟପତଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଏଫିଡ୍, ଲାଲ କଖାରୁ ବିଟଲ୍, ଫଳ ମାଛି ଏବଂ ଧଳାମାଛି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ ମଧ୍ୟରେ ପାଉଡରୀ ମିଲଡିଉ, ଡାଉନି ମିଲଡିଉ, ମୋଜାଇକ୍ ଭାଇରସ୍ ଏବଂ ଆନ୍ଥରାକ୍ନୋଜ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସୁସ୍ଥ ବିହନ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଫସଲ ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଅମଳ
କଖାରୁ ଫଳ ବୁଣିବାର 90-120 ଦିନ ପରେ ଅମଳ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। କଠିନ ଖୋଳ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିପକ୍ୱତାରେ ଫଳ ଅମଳ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଅମଳ
ହାରାହାରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟର 150-200 କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ।
ଅସ୍ୱୀକାର:
ଆମ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର ପ୍ୟାକେଜ୍ କ୍ଷେତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
DISCLAIMER
Description and illustrations appearing on this pouch represent our product as is our trails. Appearance and performance may vary in other geographic locations and different growing conditions. The seeds in this pouch should be sown or planted as per the prescribed guidelines/ advice of the concerned regional farmer’s advisory body. In case of breach of any of the terms the producers/ dealer/ Supplier shall not be held liable.