PACKAGE OF PRACTICES OF SPONGE GOURD

HOME | PACKAGE OF PRACTICES OF SPONGE GOURD

PACKAGE OF PRACTICES OF SPONGE GOURD

Package of Practices – Sponge Gourd

*Climate Requirement*

Sponge gourd grows well in a warm and humid climate.

The ideal temperature for vigorous growth is 25–30°C.

Low temperatures and frost severely affect flowering and fruit set.

*Soil Requirement*

The crop performs best in well-drained sandy loam to loam soils rich in organic matter.

The optimum soil pH should be 6.0–7.5.

*Sowing Time*

Recommended sowing seasons:

February–March

*Seed Rate*

Use 4-5 kg of seed per hectare for optimum plant population.

*Field Preparation*

Plough the field 2–3 times to obtain a fine tilth.

Apply 20–25 tons of well-decomposed FYM per hectare during the final land preparation.

Organic matter improves soil health and plant vigor.

*Sowing Method*

Seeds are sown directly in pits or on mounds.

Place 2–3 seeds per pit at a depth of 2–3 cm.

After germination, keep only one healthy seedling per pit.

*Spacing*

Maintain a spacing of 2.0 m × 1.0 m.

Wider spacing is preferred in trellis or bower systems for better vine growth.

*Fertilizer Management*

Recommended dose per hectare:

Nitrogen: 80 kg
Phosphorus (P₂O₅): 40 kg
Potash (K₂O): 40 kg

*Basal Application:*

Apply the full dose of phosphorus, potash, and half of the nitrogen at sowing.

*Top Dressing:*

Apply the remaining nitrogen in two splits—during vine development and at the onset of flowering.

*Irrigation*

Irrigate the crop at 7–10 day intervals during summer.

Avoid waterlogging during the rainy season.

Maintain adequate moisture during flowering and fruiting to ensure proper fruit development.

*Intercultural Operations*

Perform two weedings or hoeings within the first 30 days.

Earthing-up helps strengthen the root system.

Providing a trellis (bower/mandap) improves fruit shape, reduces rotting, and increases yield by 20–30%.

*Plant Protection*

*Major Insect Pests*

Fruit Fly:

Use pheromone traps (Cue-lure) at the rate of 8–10 traps per acre and remove infested fruits.

Aphids and Jassids:

Spray neem oil or suitable recommended insecticides.

*Major Diseases*

Downy Mildew:

Yellow spots on leaves require immediate fungicide spray.

Powdery Mildew:

White powdery growth on leaves can be controlled with recommended fungicides.

*Harvesting*

Harvest fruits when they are tender, soft, and green.

Over-mature fruits become fibrous and lose market value.

Harvesting should be done every 3–4 days for continuous production.

*Yield*

Under good management practices, sponge gourd produces 100-125 quintals per hectare.

Using a trellis or bower system further enhances yield and improves fruit quality.

Disclaimer :

The package of practices for our products is based on field trials. Performance may vary in different geographical locations.

खेती के तरीके – स्पंज लौकी

1. *जलवायु की आवश्यकता*

स्पंज लौकी गर्म और आर्द्र जलवायु में अच्छी तरह उगती है।
तेजी से विकास के लिए आदर्श तापमान 25–30°C होता है।
कम तापमान और पाला फूल आने और फल लगने की प्रक्रिया को बुरी तरह प्रभावित करते हैं।

2. *मिट्टी की आवश्यकता*

यह फसल कार्बनिक पदार्थों से भरपूर, अच्छी जल निकासी वाली बलुई दोमट से दोमट मिट्टी में सबसे अच्छा प्रदर्शन करती है।
मिट्टी का इष्टतम pH मान 6.0–7.5 होना चाहिए।

3. *बुवाई का समय*
बुवाई के अनुशंसित मौसम:
• फरवरी–मार्च

4. *बीज की दर*

पौधों की इष्टतम संख्या (plant population) बनाए रखने के लिए प्रति हेक्टेयर 4-5 किलोग्राम बीज का उपयोग करें।

5. *खेत की तैयारी*

खेत को 2–3 बार जोतकर मिट्टी को भुरभुरा (fine tilth) बना लें।
खेत की अंतिम तैयारी के समय प्रति हेक्टेयर 20–25 टन अच्छी तरह सड़ी हुई गोबर की खाद (FYM) डालें।
कार्बनिक पदार्थ मिट्टी के स्वास्थ्य और पौधों की मजबूती में सुधार करते हैं।

6. *बुवाई की विधि*

बीजों की बुवाई सीधे गड्ढों या मेड़ों पर की जाती है।
प्रत्येक गड्ढे में 2–3 सेंटीमीटर की गहराई पर 2–3 बीज डालें।
अंकुरण के बाद, प्रत्येक गड्ढे में केवल एक स्वस्थ पौधा (seedling) रहने दें।

7. *दूरी (Spacing)*

पौधों के बीच 2.0 मीटर × 1.0 मीटर की दूरी बनाए रखें।
बेलों के बेहतर विकास के लिए मचान या जाल (trellis/bower) वाली प्रणालियों में अधिक दूरी रखना बेहतर होता है।

8. *उर्वरक प्रबंधन*

प्रति हेक्टेयर अनुशंसित मात्रा:
• नाइट्रोजन: 80 किलोग्राम
• फास्फोरस (P₂O₅): 40 किलोग्राम
• पोटाश (K₂O): 40 किलोग्राम

*बुवाई के समय (Basal Application):*
बुवाई के समय फास्फोरस और पोटाश की पूरी मात्रा, तथा नाइट्रोजन की आधी मात्रा डालें।

*ऊपरी खुराक (Top Dressing):*
बची हुई नाइट्रोजन को दो बराबर हिस्सों में डालें—एक बार बेलों के विकास के समय और दूसरी बार फूल आने की शुरुआत में।

9. *सिंचाई*

गर्मियों के मौसम में फसल की सिंचाई 7–10 दिनों के अंतराल पर करें।
बरसात के मौसम में खेत में पानी जमा न होने दें (जलभराव से बचें)।
फूल आने और फल लगने के समय मिट्टी में पर्याप्त नमी बनाए रखें, ताकि फलों का विकास ठीक से हो सके।

10. *निराई-गुड़ाई (Intercultural Operations)*

बुवाई के शुरुआती 30 दिनों के भीतर दो बार निराई या गुड़ाई करें।
पौधों की जड़ों के पास मिट्टी चढ़ाने (Earthing-up) से जड़ों की प्रणाली मजबूत होती है। बेलों को सहारा देने के लिए ट्रेलिस (मंडप/मचान) लगाने से फलों का आकार बेहतर होता है, सड़न कम होती है, और पैदावार 20–30% तक बढ़ जाती है।

11. *पौधों की सुरक्षा*

*मुख्य कीट*

फल मक्खी (Fruit Fly):
प्रति एकड़ 8–10 की दर से फेरोमोन ट्रैप (Cue-lure) का उपयोग करें और कीट-ग्रस्त फलों को हटा दें।

एफिड्स और जैसिड्स:
नीम का तेल या उपयुक्त अनुशंसित कीटनाशकों का छिड़काव करें।

*मुख्य रोग*

डाउनी मिल्ड्यू:
पत्तियों पर पीले धब्बे दिखाई देने पर तुरंत फफूंदनाशक (fungicide) का छिड़काव करें।

पाउडरी मिल्ड्यू:
पत्तियों पर सफेद पाउडर जैसी परत को अनुशंसित फफूंदनाशकों की मदद से नियंत्रित किया जा सकता है।

12. *कटाई*

फलों की कटाई तब करें जब वे कोमल, मुलायम और हरे हों।
ज़्यादा पके हुए फल रेशेदार हो जाते हैं और उनका बाज़ारी मूल्य कम हो जाता है।
लगातार उत्पादन के लिए हर 3–4 दिन में कटाई की जानी चाहिए।

13. *पैदावार*

उचित प्रबंधन विधियों के तहत, स्पंज लौकी (तोरी) प्रति हेक्टेयर 100-125 क्विंटल तक पैदावार देती है।
ट्रेलिस या मंडप प्रणाली का उपयोग करने से पैदावार और भी बढ़ जाती है और फलों की गुणवत्ता में सुधार होता है।

अस्वीकरण (Disclaimer):
हमारे उत्पादों के लिए सुझाई गई कृषि पद्धतियाँ (Package of Practices) खेत में किए गए परीक्षणों पर आधारित हैं। अलग-अलग भौगोलिक स्थानों में परिणाम भिन्न हो सकते हैं।

ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ – ਸਪੰਜ ਲੌਕੀ

1. *ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਲੋੜ*

ਸਪੰਜ ਲੌਕੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।

ਜੋਰਦਾਰ ਵਾਧੇ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਤਾਪਮਾਨ 25-30°C ਹੈ।

ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਠੰਡ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

2. *ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਲੋੜ*

ਇਹ ਫਸਲ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਰੇਤਲੀ ਦੋਮਟ ਤੋਂ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲ pH 6.0-7.5 ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

3. *ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ*

ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਮੌਸਮ:
• ਫਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ

4. *ਬੀਜ ਦਰ*

ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 4-5 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

5. *ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ*

ਬਾਰੀਕ ਭੁਰਭੁਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤ ਨੂੰ 2-3 ਵਾਰ ਵਾਹੋ।
ਅੰਤਿਮ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 20-25 ਟਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂੜੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾਓ।

ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

6. *ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ*

ਬੀਜ ਸਿੱਧੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਟਿੱਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

2-3 ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਟੋਇ 2-3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਉਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਤੀ ਟੋਇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੌਦਾ ਰੱਖੋ।

7. *ਫਾਸਲਾ*

2.0 ਮੀਟਰ × 1.0 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।

ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਟ੍ਰੇਲਿਸ ਜਾਂ ਬਾਵਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

8. *ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ*

ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਖੁਰਾਕ:
• ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ: 80 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ
• ਫਾਸਫੋਰਸ (P₂O₅): 40 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ
• ਪੋਟਾਸ਼ (K₂O): 40 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ

*ਬੇਸਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ:*

ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼, ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁਰਾਕ ਬਿਜਾਈ ਵੇਲੇ ਲਗਾਓ।

*ਟੌਪ ਡਰੈਸਿੰਗ:*

ਬਾਕੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ—ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਤੇ।

9. *ਸਿੰਜਾਈ*

ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਫਸਲ ਨੂੰ 7-10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ‘ਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੋ।

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।

10. *ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਜ*

ਪਹਿਲੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਨਦੀਨਾਂ ਜਾਂ ਗੋਡੀਆਂ ਕਰੋ।

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਟਰੇਲਿਸ (ਬੋਵਰ/ਮੰਡਪ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਝਾੜ 20-30% ਵਧਦਾ ਹੈ।

11. *ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ*

*ਮੁੱਖ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ*

ਫਲਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ:

ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 8-10 ਟ੍ਰੈਪਾਂ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਫੇਰੋਮੋਨ ਟ੍ਰੈਪ (ਕਿਊ-ਲੂਰ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਓ।

ਐਫਿਡ ਅਤੇ ਤੇਲਾ:

ਨਿੰਮ ਦਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ।

*ਮੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ*

ਡਾਊਨੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ:

ਪੱਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੀਲੇ ਧੱਬਿਆਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕ ਸਪਰੇਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਾਊਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ:

ਪੱਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾਊਡਰ ਵਰਗੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

12. *ਕਟਾਈ*

ਫਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਉਦੋਂ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਮਲ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਹਰੇ ਹੋਣ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਕਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਹਰ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

13. *ਉਪਜ*

ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸਪੰਜ ਲੌਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 100-125 ਕੁਇੰਟਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਟ੍ਰੇਲਿਸ ਜਾਂ ਬਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਝਾੜ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਬੇਦਾਅਵਾ:

ਸਾਡੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੈਕੇਜ ਖੇਤ ਦੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

પદ્ધતિઓનું પેકેજ – કોબીજ

૧. *આબોહવાની જરૂરિયાત*

કોબીજ ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવામાં સારી રીતે ઉગે છે.

ઉત્કૃષ્ટ વિકાસ માટે આદર્શ તાપમાન ૨૫-૩૦° સે. છે.

નીચું તાપમાન અને હિમ ફૂલો અને ફળના સેટિંગને ગંભીર અસર કરે છે.

૨. *માટીની જરૂરિયાત*

પાક કાર્બનિક પદાર્થોથી ભરપૂર સારી રીતે નિતારાયેલી રેતાળ લોમથી લોમ જમીનમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન આપે છે.

માટીનો શ્રેષ્ઠ pH ૬.૦-૭.૫ હોવો જોઈએ.

૩. *વાવણીનો સમય*

ભલામણ કરેલ વાવણી ઋતુઓ:
• ફેબ્રુઆરી-માર્ચ

૪. *બીજ દર*

છોડની શ્રેષ્ઠ વસ્તી માટે પ્રતિ હેક્ટર ૪-૫ કિલો બીજનો ઉપયોગ કરો.

૫. *ખેતરની તૈયારી*

સારું ખેડાણ મેળવવા માટે ખેતરમાં ૨-૩ વાર ખેડાણ કરો.

જમીનની અંતિમ તૈયારી દરમિયાન પ્રતિ હેક્ટર ૨૦-૨૫ ટન સારી રીતે વિઘટિત એફવાયએમ નાખો.

કોબીજ જમીનના સ્વાસ્થ્ય અને છોડની શક્તિમાં સુધારો કરે છે.

૬. *વાવણી પદ્ધતિ*

બીજ સીધા ખાડામાં અથવા ટેકરા પર વાવવામાં આવે છે.
દર ખાડામાં ૨-૩ બીજ ૨-૩ સે.મી.ની ઊંડાઈએ મૂકો.

અંકુરણ પછી, દરેક ખાડામાં ફક્ત એક જ સ્વસ્થ બીજ રાખો.

૭. *અંતર*

૨.૦ મીટર × ૧.૦ મીટરનું અંતર રાખો.

વેલાનો સારો વિકાસ થાય તે માટે ટ્રેલીસ અથવા બોવર સિસ્ટમમાં પહોળું અંતર પસંદ કરવામાં આવે છે.

૮. *ખાતર વ્યવસ્થાપન*

હેક્ટર દીઠ ભલામણ કરેલ માત્રા:
• નાઇટ્રોજન: ૮૦ કિલો
• ફોસ્ફરસ (P₂O₅): ૪૦ કિલો
• પોટાશ (K₂O): ૪૦ કિલો

*મૂળભૂત ઉપયોગ:*

વાવણી વખતે ફોસ્ફરસ, પોટાશ અને નાઇટ્રોજનનો અડધો ભાગ લાગુ કરો.

*ટોપ ડ્રેસિંગ:*

બાકીનો નાઇટ્રોજન બે ભાગમાં નાખો – વેલાના વિકાસ દરમિયાન અને ફૂલોની શરૂઆતમાં.

9. *સિંચાઈ*

ઉનાળા દરમિયાન પાકને 7-10 દિવસના અંતરાલે સિંચાઈ કરો.

વરસાદની ઋતુ દરમિયાન પાણી ભરાવાનું ટાળો.
ફળનો યોગ્ય વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફૂલો અને ફળ આવતાં સમયે પૂરતો ભેજ જાળવો.

10. *આંતર-પાક કામગીરી*

પહેલા 30 દિવસમાં બે નીંદણ અથવા ખોદકામ કરો.

માટી કાઢવાથી મૂળ વ્યવસ્થા મજબૂત થાય છે.

જાળી (બોવર/મંડપ) આપવાથી ફળનો આકાર સુધરે છે, સડો ઓછો થાય છે અને ઉપજમાં 20-30% વધારો થાય છે.

11. *છોડ રક્ષણ*

*મુખ્ય જંતુનાશકો*

ફળની માખી:

પ્રતિ એકર 8-10 ફાંસાના દરે ફેરોમોન ફાંદો (ક્યુ-લ્યુર) વાપરો અને ઉપદ્રવિત ફળો દૂર કરો.

મોલો અને લીલી પોપટી:

લીમડાનું તેલ અથવા યોગ્ય ભલામણ કરેલ જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરો.

*મુખ્ય રોગો*

ડાઉની માઇલ્ડ્યુ:
પાંદડા પર પીળા ફોલ્લીઓ માટે તાત્કાલિક ફૂગનાશક છંટકાવની જરૂર પડે છે.

ભૂકા ફૂગ:

પાંદડા પર સફેદ પાવડરી વૃદ્ધિને ભલામણ કરાયેલ ફૂગનાશકોથી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

૧૨. *લણણી*

ફળો કોમળ, નરમ અને લીલા હોય ત્યારે કાપણી કરો.

વધુ પડતા પાકેલા ફળો તંતુમય બને છે અને બજાર મૂલ્ય ગુમાવે છે.

સતત ઉત્પાદન માટે દર ૩-૪ દિવસે કાપણી કરવી જોઈએ.

૧૩. *ઉપજ*

સારી વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ હેઠળ, ગોરખધંધા પ્રતિ હેક્ટર ૧૦૦-૧૨૫ ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન આપે છે.

જાફરી અથવા બોવર સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાથી ઉપજમાં વધુ વધારો થાય છે અને ફળની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે.

અસ્વીકરણ:

અમારા ઉત્પાદનો માટેની પદ્ધતિઓનું પેકેજ ક્ષેત્ર પરીક્ષણો પર આધારિત છે. વિવિધ ભૌગોલિક સ્થળોએ પ્રદર્શન અલગ અલગ હોઈ શકે છે.

চাচ পদ্ধতি – ঝিঙ্গা

1. *জলবায়ুগত প্রয়োজনীয়তা*

উষ্ণ ও আর্দ্র জলবায়ুতে ঝিঙ্গা ভালো জন্মে।
গাছের সতেজ বৃদ্ধির জন্য ২৫–৩০°C তাপমাত্রা আদর্শ।
নিম্ন তাপমাত্রা এবং তুষারপাত ফুল আসা ও ফল ধরাকে মারাত্মকভাবে ব্যাহত করে।

2. *মাটির প্রয়োজনীয়তা*

জৈব পদার্থ সমৃদ্ধ এবং সুনিষ্কাশিত বেলে-দোআঁশ থেকে দোআঁশ মাটিতে এই ফসলের ফলন সবচেয়ে ভালো হয়।
মাটির পিএইচ (pH) মাত্রা ৬.০–৭.৫-এর মধ্যে থাকা বাঞ্ছনীয়।

3. *বীজ বপনের সময়*
বীজ বপনের প্রস্তাবিত সময়:
• ফেব্রুয়ারি–মার্চ মাস

4. *বীজের হার*

গাছের সঠিক ঘনত্ব বজায় রাখার জন্য প্রতি হেক্টরে ৪–৫ কেজি বীজ ব্যবহার করুন।

5. *জমি প্রস্তুতকরণ*

জমি ঝুরঝুরে বা মিহি করে প্রস্তুত করার জন্য ২–৩ বার চাষ দিন।
জমি তৈরির শেষ পর্যায়ে প্রতি হেক্টরে ২০–২৫ টন ভালোভাবে পচানো গোবর সার (FYM) প্রয়োগ করুন।
জৈব পদার্থ মাটির স্বাস্থ্য ও গাছের সতেজতা বৃদ্ধিতে সহায়তা করে।

6. *বীজ বপন পদ্ধতি*

বীজ সরাসরি গর্তে অথবা মাটির ঢিবিতে (মাদা) বপন করা হয়।
প্রতিটি গর্তে ২–৩ সেমি গভীরে ২–৩টি করে বীজ দিন।
বীজ অঙ্কুরোদগমের পর, প্রতি গর্তে কেবল একটি সুস্থ চারাগাছ রেখে বাকিগুলো তুলে ফেলুন।

7. *চারা রোপণের দূরত্ব*

গাছ থেকে গাছের দূরত্ব ২.০ মি × ১.০ মি বজায় রাখুন।
মাচা বা বাউনি পদ্ধতিতে লতার সুষ্ঠু বৃদ্ধির জন্য অপেক্ষাকৃত বেশি দূরত্ব রাখা শ্রেয়।

8. *সার ব্যবস্থাপনা*

প্রতি হেক্টরে সারের প্রস্তাবিত মাত্রা:
• নাইট্রোজেন: ৮০ কেজি
• ফসফরাস (P₂O₅): ৪০ কেজি
• পটাশ (K₂O): ৪০ কেজি

*ভিত্তি সার প্রয়োগ (Basal Application):*
বীজ বপনের সময় ফসফরাস ও পটাশের সম্পূর্ণ মাত্রা এবং নাইট্রোজেনের অর্ধেক মাত্রা প্রয়োগ করুন।

*উপরি সার প্রয়োগ (Top Dressing):*
অবশিষ্ট নাইট্রোজেন দুই কিস্তিতে প্রয়োগ করুন—লতা বৃদ্ধির সময় এবং গাছে ফুল আসা শুরু হওয়ার সময়।

9. *সেচ ব্যবস্থাপনা*

গ্রীষ্মকালে ৭–১০ দিন অন্তর ফসলে সেচ দিন।
বর্ষাকালে জমিতে পানি জমে থাকা বা জলাবদ্ধতা সৃষ্টি হওয়া থেকে বিরত থাকুন।
ফলের সঠিক বিকাশের জন্য ফুল আসা ও ফল ধরার সময় মাটিতে পর্যাপ্ত আর্দ্রতা বজায় রাখুন।

10. *আন্তঃপরিচর্যা*

বীজ বপনের প্রথম ৩০ দিনের মধ্যে দুইবার আগাছা দমন বা নিড়ানি দিন।
গাছের গোড়ায় মাটি তুলে দেওয়া (Earthing-up) মূলতন্ত্রকে শক্তিশালী করতে সহায়তা করে। মাচা (বাউয়ার/মণ্ডপ) তৈরি করে দিলে ফলের আকৃতি উন্নত হয়, পচন কমে যায় এবং ফলন ২০–৩০% বৃদ্ধি পায়।

১১. *গাছ সুরক্ষা*

*প্রধান ক্ষতিকর পোকা*

ফল মাছি (Fruit Fly):
প্রতি একরে ৮–১০টি হারে ফেরোমোন ফাঁদ (Cue-lure) ব্যবহার করুন এবং পোকা-আক্রান্ত ফলগুলো সরিয়ে ফেলুন।

জাব পোকা (Aphids) ও জ্যাসিড (Jassids):
নিম তেল অথবা উপযুক্ত ও সুপারিশকৃত কীটনাশক স্প্রে করুন।

*প্রধান রোগসমূহ*

ডাউনি মিলডিউ (Downy Mildew):
পাতায় হলুদ দাগ দেখা দিলে অবিলম্বে ছত্রাকনাশক স্প্রে করা প্রয়োজন।

পাউডারি মিলডিউ (Powdery Mildew):
পাতার ওপর সাদা পাউডারের মতো আবরণ দেখা দিলে সুপারিশকৃত ছত্রাকনাশক ব্যবহার করে তা নিয়ন্ত্রণ করা যায়।

১২. *ফসল সংগ্রহ*

ফল যখন কচি, নরম এবং সবুজ থাকে, তখনই তা সংগ্রহ করুন।
অতিরিক্ত পাকা ফল আঁশযুক্ত হয়ে পড়ে এবং এর বাজারমূল্য কমে যায়।
ধারাবাহিক ফলন নিশ্চিত করার জন্য প্রতি ৩–৪ দিন অন্তর ফসল সংগ্রহ করা উচিত।

১৩. *ফলন*

উত্তম ব্যবস্থাপনা পদ্ধতির অধীনে, স্পঞ্জ গার্ড (ঝিংগা) প্রতি হেক্টরে ১০০–১২৫ কুইন্টাল ফলন দিয়ে থাকে।
মাচা বা বাউয়ার পদ্ধতি ব্যবহার করলে ফলন আরও বৃদ্ধি পায় এবং ফলের গুণমান উন্নত হয়।

দাবিত্যাগ (Disclaimer):
আমাদের পণ্যগুলোর জন্য নির্দেশিত চাষাবাদ পদ্ধতিসমূহ মাঠ পর্যায়ের পরীক্ষার (field trials) ওপর ভিত্তি করে প্রণীত। বিভিন্ন ভৌগোলিক অবস্থানে এর কার্যকারিতা বা ফলাফল ভিন্ন হতে পারে।

ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ୟାକେଜ୍ – ସ୍ପଞ୍ଜ ଗୁର୍ଡ୍

୧. *ଜଳବାୟୁ ଆବଶ୍ୟକତା*

ସ୍ପଞ୍ଜ ଗୁର୍ଡ୍ ଉଷ୍ମ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁରେ ଭଲ ବଢ଼ିଥାଏ।

ଜୋରଦାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ତାପମାତ୍ରା ହେଉଛି ୨୫-୩୦° ସେଲ୍ସିୟସ୍।

କମ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ତୁଷାର ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ସ୍ଥିରତାକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

୨. *ମାଟିର ଆବଶ୍ୟକତା*

ଜୈବ ପଦାର୍ଥରେ ସମୃଦ୍ଧ ଭଲ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ହୋଇଥିବା ବାଲିଆ ଦୋରସା ମାଟିରୁ ଦୋରସା ମାଟିରେ ଫସଲ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।

ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାଟିର pH ୬.୦-୭.୫ ହେବା ଉଚିତ।

୩. *ବପନ ସମୟ*

ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ବୁଣା ଋତୁ:
• ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ

୪. *ବୀଜ ହାର*

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଛ ଜନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି ୪-୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।

୫. *କ୍ଷେତ ପ୍ରସ୍ତୁତି*

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚାଷ ପାଇଁ କ୍ଷେତକୁ ୨-୩ ଥର ହଳ କରନ୍ତୁ।
ଶେଷ ଜମି ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟର ପ୍ରତି ୨୦-୨୫ ଟନ୍ ଭଲ ଭାବରେ ପଚିଯାଇଥିବା ଏଫୱାଇଏମ୍ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ।

ଜୈବ ପଦାର୍ଥ ମାଟିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଗଛର ଶକ୍ତିକୁ ଉନ୍ନତ କରେ।

6. *ବୁଣା ପଦ୍ଧତି*

ବିହନଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧା ଗାତରେ କିମ୍ବା ଢିପିରେ ବୁଣାଯାଏ।
ପ୍ରତି ଗାତରେ 2-3 ବିହନ 2-3 ସେମି ଗଭୀରତାରେ ରଖନ୍ତୁ।

ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରତି ଗାତରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସୁସ୍ଥ ଚାରା ରଖନ୍ତୁ।

7. *ବ୍ୟବଧାନ*

2.0 ମିଟର × 1.0 ମିଟର ବ୍ୟବଧାନ ରଖନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତମ ଲତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଟ୍ରେଲିସ୍ କିମ୍ବା ବୋୱର୍ ସିଷ୍ଟମରେ ଅଧିକ ବ୍ୟବଧାନ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ।

8. *ସାର ପରିଚାଳନା*

ପ୍ରତି ହେକ୍ଟର ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ମାତ୍ରା:
• ଯବକ୍ଷାରଜାନ: 80 କିଲୋଗ୍ରାମ
• ଫସଫରସ୍ (P₂O₅): 40 କିଲୋଗ୍ରାମ
• ପଟାସ (K₂O): 40 କିଲୋଗ୍ରାମ

*ମୌଳିକ ପ୍ରୟୋଗ:*
ବିପଣ ସମୟରେ ଫସଫରସ୍, ପଟାସ ଏବଂ ନାଇଟ୍ରୋଜେନର ଅଧା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାତ୍ରା ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ।

*ଟପ୍ ଡ୍ରେସିଂ:*
ଅବଶିଷ୍ଟ ନାଇଟ୍ରୋଜେନକୁ ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ – ଲତା ବିକାଶ ସମୟରେ ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ଆରମ୍ଭରେ।

9. *ଜଳସେଚନ*

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ 7-10 ଦିନ ବ୍ୟବଧାନରେ ଫସଲକୁ ଜଳସେଚନ କରନ୍ତୁ।

ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପାଣି ଜମି ରହିବାକୁ ଏଡାନ୍ତୁ।
ଉପଯୁକ୍ତ ଫଳ ବିକାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଧରିବା ସମୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ।

10. *ଆନ୍ତଃକୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ*

ପ୍ରଥମ 30 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଘାସ କିମ୍ବା କୋଦାଳ କରନ୍ତୁ।

ଆର୍ଥିଂ-ଅପ୍ ମୂଳ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଏକ ଟ୍ରେଲିସ୍ (ବୋଅର୍ / ମଣ୍ଡପ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଫଳ ଆକାରକୁ ଉନ୍ନତ କରେ, ପଚିବା ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ 20-30% ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

11. *ଉଦ୍ଭିଦ ସୁରକ୍ଷା*

*ପ୍ରମୁଖ କୀଟପତଙ୍ଗ*

ଫଳ ମାଛି:
ପ୍ରତି ଏକର 8-10 ଟ୍ରାପ୍ ହାରରେ ଫେରୋମୋନ୍ ଟ୍ରାପ୍ (କ୍ୟୁ-ଲୁର୍) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସଂକ୍ରମିତ ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ।

ଆଫିଡ୍ ଏବଂ ଝାଡ଼:

ନିମ୍ ତେଲ କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା କୀଟନାଶକ ସ୍ପ୍ରେ କରନ୍ତୁ।

*ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ*

ଡାଉନି ମିଲ୍ଡିଉ:
ପତ୍ରରେ ହଳଦିଆ ଦାଗ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ କବକନାଶକ ସ୍ପ୍ରେ ଆବଶ୍ୟକ।

ପାଉଡରୀ ମିଲ୍ଡିଉ:
ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା କବକନାଶକ ସାହାଯ୍ୟରେ ପତ୍ରରେ ଧଳା ପାଉଡର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।

12. *ଅମଳ*

ଫଳ କୋମଳ, ନରମ ଏବଂ ସବୁଜ ହେଲେ ଅମଳ କରନ୍ତୁ।

ଅତ୍ୟଧିକ ପାଚିଲା ଫଳ ତନ୍ତୁମୟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ବଜାର ମୂଲ୍ୟ ହରାଇଥାଏ।

ନିରନ୍ତର ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରତି 3-4 ଦିନରେ ଅମଳ କରାଯିବା ଉଚିତ।

13. *ଅମଳ*

ଉତ୍ତମ ପରିଚାଳନା ଅଭ୍ୟାସ ଅଧୀନରେ, ସ୍ପଞ୍ଜ ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରତି ହେକ୍ଟରରେ 100-125 କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ଉତ୍ପାଦନ କରେ।

ଟ୍ରେଲିସ୍ କିମ୍ବା ବାୱର୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅମଳ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ଫଳର ଗୁଣବତ୍ତା ଉନ୍ନତ ହୁଏ।

ଅସ୍ୱୀକାର:

ଆମ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର ପ୍ୟାକେଜ୍ କ୍ଷେତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନରେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।

DISCLAIMER

Description and illustrations appearing on this pouch represent our product as is our trails. Appearance and performance may vary in other geographic locations and different growing conditions. The seeds in this pouch should be sown or planted as per the prescribed guidelines/ advice of the concerned regional farmer’s advisory body. In case of breach of any of the terms the producers/ dealer/ Supplier shall not be held liable.

PACKAGE OF PRACTICES OF SPONGE GOURD

PACKAGE OF PRACTICES OF SPONGE GOURD

DISCLAIMER

CATALOGUE

CATALOGUE